ÖĞRETMEN EMİN ÖNDER VE “USUL USUL AŞK” ŞİİR KİTABI ÜZERİNE RÖPORTAJ

     Marmara Bölgesine, benim büyüdüğüm topraklara uçsun edebiyat kalemim. Balıkesir’e, Türk Edebiyatımızın Olay Hikâyesi temsilcisi rahmetli Ömer Seyfettin’in doğduğu topraklara yani Balıkesir ilinin Gönen ilçesine yol alalım. Kayısılarıyla ünlü Malatya ili sınırlarımızda doğan, öğretmenlik kutsal görevini yurdumuzun farklı şehirlerinde tamamlayarak şu an Balıkesir topraklarında görev yapan bir eğitimcimiz konuğumuz olsun. O da artık Gönenli bir vatandaş, bizden biri ve Batı Anadolu topraklarına da güzellikler sunmakta. TÜRKAV (Türkiye Kamu Çalışanları Vakfı) Gaziantep şubesinin öncülüğünde “Kitap Şuuru” projesiyle “Kitap Hediye Ediyoruz / Hediye Kitap” Kampanyası sayesinde hayatta olan bir yazarımızın güzel bir şiir kitabıyla tanıştım. Böylesine anlamlı kitap çekilişleri hazırlayarak yurdun her bölgesinde okumayı aşılayıp genç yazarlarla tanışmamıza vesile olan eğitimcilerimize minnettarım. Öğretmen-Şair EMİN ÖNDER Bey’in “USUL USUL AŞK” adlı şiir kitabını konuşalım ve usul usul adımlarla şiirden sohbet edelim.

ELİF YAVAŞ: Hoş geldiniz Emin ÖNDER Bey. Öncelikle röportaj teklifimi kabul ettiğiniz için teşekkürler. Hayatınız ve yazma hikâyenize dair konuşalım. Öncelikle sizi tanıyalım. “Usul Usul Aşk” eseriniz, Bengisu Yayınlarında yayınlanan ilk kitabınız. Kitabınızı severek bir günde okudum, birkaç gün için de not aldığım yerler oldu. Sohbet için 2018 yaz ayında anca karşınızda hazır olabildim. Şiir kitabınızı merak eden yeni okurlarımız da sizi tanısın. Sohbetin kelâmı sizde olsun. Buyurun efendim…

ELİF YAVAŞ:  Öğretmensiniz ve aynı zamanda şairsiniz. Bunun yanında yerel gazetelerde ve ulusal dergilerde şiirler yazıyorsunuz. Öz geçmişinizden kısaca bahsedip kendinizi tanıtır mısınız?

EMİN ÖNDER: Kitap okuyan ellerle tokalaşmanın sevincini yaşıyorum. 38’incisini düzenlediğiniz etkinliğinizde kitabıma yer vermiştiniz. Güzel hitaplar için ve röportaj emeğiniz için teşekkür ediyorum.

Hayat yolculuğum Malatya ilinin Darende ilçesinin Balaban kasabasında başladı. Köy kasaba tadını ilkokul, ortaokul, lise yıllarında doya doya yaşadım. Bundan dolayıdır ki şimdi bile il merkezleri beni yoruyor ve baş ağrısı yapıyor. Erzincan Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği bölümünü 2001’de bitirdim. Ve Siirt ili Baykan ilçesi Ünlüce köyüne atandım. İlk öğretmenleriydim. Köyde on üç hane vardı, herkes akrabaydı. Herkesin soy ismi aynıydı. Sadece benimki farklıydı. Kemal adlı velim, çocuğuna soy ismimi isim olarak koymuştu. 7 yıllık görevden sonra Gönen’e atandım. Ülkemizin her yeri güzel… İnsanlarımız daha da güzel.

ELİF YAVAŞ: Kitap okuma alışkanlığınız kaç yaşlarınızda başladı? Düzyazıdan çok şiir türünde yazmayı mı sevdiniz?

EMİN ÖNDER: İlkokul, ortaokul, lise yıllarıma ait hiç okuma anım yok.

Lise 1’de, 1994 yılında, Edebiyat Öğretmenimin gururumu kırdığını hatırlıyorum. Ödev vermişti. Bir hikâye okunup özetlenecek bir de hikâye denemesi yazılacaktı. Okuma için Ömer Seyfettin’in “Apandisit” adlı kısa öyküsünü seçmiştim. Yazmak için de başımdan geçen bir olayı yazmıştım: “Tetanos” diye. Okulumuzun yanında ek bina inşaatında dolaşırken ayağıma çivi batmıştı. Bunu konu almıştım. Ödev tesliminde öğretmenim: “Ne bu ya hep hastalık, hastalık; tetanosmuş, apandisitmiş.” dedi. Sınıfta arkadaşlarım gülmüştü. Bu olayı hatırlıyorum. Okuma alışkanlığı üniversitede başladı. Dergilerle sevdim okumayı. İlk şiirlerimi de o yıllarda yazdım. Bir insanın başına gelebilecek en kötü şey kötü arkadaşmış, en güzel şey de iyi arkadaş. Gaziantep Kitap Şuuru projesinin yürütücülerinden Oğuzhan Saygılı sınıf arkadaşımdı. Dergi ve kitaplarını paylaşırdı benimle. Böyle böyle başladı.

ELİF YAVAŞ: TÜRKAV (Türkiye Kamu Çalışanları Vakfı) Gaziantep şubesi kitap çekilişleri ve “Kitap Şuuru” projesine katılmıştım. Sizin şiir kitabınızı bu proje sayesinde tanıdım. Ayrıca ben de bir yıldır bu projedeyim ve çekilişten birçok hediye kitap kazandım. Sizce bu tarz kitap okuma ve kitap hediyeleşme projeleri genç nüfusun kitap okuma alışkanlığını artırıyor mu?

EMİN ÖNDER: Özellikle gençlerimizi projede gördüğümde çok seviniyorum. Evimin etrafında Turizm, Ticaret, Anadolu ve Sağlık Liseleri var ve büyük bir park var. On yıldır bir tane kitap okuyan liseli genç göremedim. Gençler arasındaki diyaloglar, hitap şekilleri hiç hoş değil. Yazar kimliği taşıyan kişilerin hayatlarını incelendiğimde lise hayatlarının çok önemli olduğunu gördüm. Bu dönemler filizlenme dönemleri. Ben buradayım, varım dedikleri yıllardır. Devlet bu döneme projeler üretmeli. Bu açıdan Türkav’ın projesi okuma ateşi için bir kıvılcım.

ELİF YAVAŞ: Güvercinden ağaca, yağmurdan çocukluğa, bayramlarımızdan küçük mutluluklara kadar her konuda dizeyi şiirlerinizde paylaşmışsınız. Yazmadan önce şiirlerinizin konu başlıklarını kafanızda tasarlıyor musunuz, o anda ilham gelip de kaleminizin akışına bırakarak mı mısralara yolcu oluyorsunuz?

EMİN ÖNDER: Gündelik yaşam sahnelerini, duygu yoğunluğu içinde şiirde yoğurmayı seviyorum. Güvercin şiirinde Açıköğretim sınavında gözetmendim. Vakit uzun ve zaman geçmiyordu. Okulun penceresinden teldeki güvercini izlerken yazmıştım. Sınav kuralları içinde bir şey okumak, telefonla oynamak, ses çıkarmak yasaktı. Ama şiir yazma yasağı yoktu. Her şey bir imgeyle başlıyor. Onun nerede ne zaman belireceği belli olmuyor. Genelde okuma anlarında beliriyor. İskender Pala’nın Gül kitabını okudum. O alanın pirlerinden. Aşkla şevkle araştırma yapmış hocamız. Gül ile ilgili şiiri var mı diye aradım, bulamadım. Ve o arada niyetlendim yazdım. 

Konuyu yakalamak, benim o konuya âşık olmam işin %50 si. Bir veya iki kelimedir bu. Kalan kısmı da sükût ve yoğun düşünce ortamı. Çevirmen Said Madlen “şiirsel etki”yi birbirini arayan iki sözcüğün yan yana gelince çaktığı parıltı diye ifade ediyor. Tevfik Fikret: “Şiiri ruh söyletir.” diyor.

 ELİF YAVAŞ: Balıkesir-Gönen ilçesinde yahut farklı illerde hiç imza gününüz oldu mu? Öğretmenlik mesleğinizden artan zamanınızda kitap fuarları ve seminerlere katılabiliyor musunuz?

EMİN ÖNDER: Kitabım basıldıktan sonra yayınevimin daveti oldu ama görev koşturması nedeniyle gidemedim. Yazar ve okurlarla temas ortamında olmayı çok isterim.

ELİF YAVAŞ: Kitaptaki şiirlerinizi okudum, birçoğunu beğendim lâkin bir noktada eleştirmiştim ve onu da sizinle önceden zaten paylaştım. İlk kitabınız ama serbest ölçüyle yazılmış güzel şiirler barındırıyor fakat Emin Önder’in öz geçmişi sadece altı satırdan ibaret. Eser sahibini yakından tanımak isteyen biri olarak nerelerde yazdığınıza dair, eğitim hayatına dair kapsamlı bilgiler bulamadım. Uzun özgeçmişler yazın dünyasına yeni girmiş kişilere eleştiriniz idi. Altı satırla yetindiniz ilk kitabınızda. Size kitabınız hakkındaki övgümü belirtip öz geçmişinize dair eleştirimi sununca: “Bu kadarı yeterli diye düşündüm. Öz geçmiş bölümünün dolgunluğu edebî dünyadaki başarılarla uzar.” demiştiniz. Her zaman böyle mütevazı mısınız? Bir yazarın detaylı öz geçmişinden ziyade topluma sunduğu eserlerin edebî dildeki kalitesi mi önemlidir?

EMİN ÖNDER: Evet, Elif Hanım. Okurun bakışlarına muhatap olup avuçlarının içinde dururken sayfalar arasında beni solurken teferruatla karşısına çıkmak istemem.

ELİF YAVAŞ: Şairlik ve yazarlık adına öğretmen adaylarına önerebileceğiniz ve Balıkesir’de gönüllü olduğunuz dernekler, üye olduğunuz vakıflar var mı?

EMİN ÖNDER: Dernek, vakıf ve sendikalar mekân güzelliği ve insan yoğunluğu altyapısına sahip. Lâkin kültürel devinimleri yok. Kitap Şuuru örneğindeki gibi aksiyonla buluşması bu mekânları çok güzel yerler yapacaktır.

Yerel yönetimlerin kütüphane hizmetleri çok önemli. Halk kütüphaneleri ise projesiz yaşıyor. Her yıl üstüne bir şeyler koymalı.

ELİF YAVAŞ: Özel yaşamınıza girmeden azıcık da aile hayatınıza değinelim. Kitabınızın sonlarında iki kızınız için yazdığınız onlara özgü şiirler var. Kızlarınız da babaları gibi şiire ilgili mi?

EMİN ÖNDER: Şiirlerim bittiğinde eşimden bana okumasını istiyorum. Bunu çok seviyorum. Onu daha çok seviyorum. Bazen okuma yazma etkinliğinde ailemi ihmal ediyorum. Yalnız başıma bir odada kitap okumak güzel. Ama dikkat dağınıklığı ve anlama zorluğu olsa da çocuklarımın odasında, onların yanı başında okumak daha güzel. Büyük kızım 6.sınıfa geçti. Küçük kızım 3.sınıfta; öğretmeni benim, kendi sınıfımda. Büyük kızımın şiir deneyimleri var. Onları dergilerle buluşturmayı, kütüphaneden kitap almalarını ihmal etmiyorum.

ELİF YAVAŞ: Hayata bakış açınız nasıldır? Öğrencilerinize de kitap okumayı her daim tavsiye ediyor musunuz?

EMİN ÖNDER: Öğrencilerimin haftada bir kitap bitirmelerini sağlıyorum. Onları harika kitaplarla buluşturmaya çalışıyorum. Cuma günü bir Türkçe dersinde kitap değişimi yapıp okumalar üstüne sohbet ediyoruz. Ve ben de bitirdiğim kitabı sınıfa getiriyorum. Sosyal medyayı sadece eğitsel ve kültürel paylaşımlar için kullanıyorum. Okuduğum kitapların özetlerini yayınlıyorum. Sınıf gurubumda velilerle paylaşıyorum. Eğitim kitaplarının özetlerini onlara ulaştırıyorum.

ELİF YAVAŞ: Şiirlerinizde genele hitap eden serbest ölçüde şiirler görüyorum. Hece ölçüsüyle yahut aruz ölçüsüyle çalıştığınız şiirleriniz var mı?

EMİN ÖNDER: Kalıpların beni de kalıba aldığını düşünüyorum. Rahat hareket edemiyorum. Çok dağınıklığın da iyi olmadığını biliyorum. Kendimi arada bir yerlerde hissediyorum.

ELİF YAVAŞ: Malatya ilinin Darende ilçesine bağlı Balaban kasabasında doğmuşsunuz. 2014 yılında Diyarbakır Valiliğinin düzenlediği bir şiir gecesine davetliydim kitabı yayınlanan ve en genç yazar olarak. Orada Malatya, Elazığ, Batman illerinden de şair ve yazarlarla tanışmıştık. İmzalı kitaplarını bizlere hediye ettiler, o topraklara uzanmak da güzeldi. Malatyalı şair ve yazarlarla iletişimde olduklarınız var mı?

EMİN ÖNDER: Yok. İnternet ortamında takip, beğeni ve yorumla sınırlı muhataplıklar oluyor.

ELİF YAVAŞ: “Usul Usul Aşk” şiir kitabınızda toplamda 92 şiir var. İçlerinde sizi en çok etkileyen ve başucu olarak gördüğünüz şiir hangisidir?

EMİN ÖNDER: Az etkileyen şiirlerim çok. Ama en çok etkileyen şiirim yok. Başucu tahtında oturan şiirim bir bakmışsın iniyor, duygu ve his başka bir şiiri oturtuyor oraya.

ELİF YAVAŞ: Çiklet, Hocalı, Sapan ve Serçe gibi bazı şiirleriniz hem yerel gazetedeki şiir köşenizde yayınlanmış hem de şiir kitabınıza alınmış. Kimi zaman edebî dilde olmasa da günlük dilde ve serbest ölçülü şiirler yazmak da keyif veriyor mu?

EMİN ÖNDER: Sedat Umran gibi eşyayı duyumsamayı seviyorum. Arif Nihat Asya, Behçet Necatigil gibi kısa ve özlü söylemi; Sunay Akın’ın konuya yapışmasını, Cahit Külebi’nin, Abdullah Akay’ın doğallığını seviyorum.

Evet, günlük dilin biraz hüzün tarafındayım. Mutluluk şiirleri edebî dünyada zaten az.  Anadolu, hüzün coğrafyasıdır. Şakir Kurtulmuş, “Acı ve Şiir”in birbirine çok yakıştığını söylüyor. Halkla yakın temasta olduğumuzda hüzünler çevremizi kuşatıyor. Siirt’te yedi yıl çalıştım. Vuku bulan sıkıntıları hissettim. Şimdi Balıkesir’deyim. Vatandaşlar nüfus kayıtlarını almışlar; kimi Kırım’dan, kimi Yunanistan’dan, kimi Bulgaristan’dan koparılmış. Malatyalıyım. Memleketimde gurbeti, yokluğu izledim. Coğrafyamız hüzün yüklü. Bunlar bizi mayalayan faktörler.

ELİF YAVAŞ: Şiirlerinizi kimsenin okumayacağını bilseniz yine de yazar mıydınız?

EMİN ÖNDER: Kesinlikle yazarım. Yazmak beni mutlu ediyor.   

ELİF YAVAŞ: Kitap yayınlamayı ne zaman düşündünüz?

EMİN ÖNDER: Sanal ortamda şiir paylaşımlarım çoğaldıkça endişelendim. Bana ait olduklarını belgelendirme fikri kitaplaşmayı gündemde tuttu. Cesaret veren arkadaşlarım da oldu. Yayınevlerine dosya olarak göndermiştim. Dönüt de alınca kitabım doğdu.

Kitaplaşma serüveni eskiden daha zormuş. Yaşamında eline kitabını alamayan yahut yaşamın sonlarına doğru alan birçok ünlü yazarımız var. Darısı ikinci kitabımıza.

ELİF YAVAŞ: Sırada gerçekleştirmek istediğiniz yeni hayaliniz nedir?

EMİN ÖNDER: İlkokul çocuklarına yönelik hikâye kitapları ve ikinci şiir kitabım. Dergilerle yakın temas.

ELİF YAVAŞ:  “Güvercin” adlı şiiriniz:

      “Konup davetkâr bir tele

        Sarılıverir kanatlar bedenime

        Salınır endamıyla ebruli boynum

        Yanımdaysa gri ve ak refikim

Sevmem yalnızlığı, yârenim…. diye başlayıp devam etmiş. Edebî dizeler barındırıyor kimi şiirleriniz, bazılarında çok basit bulduklarım da oldu. Okurlarınızdan da müspet ve menfi yorumlar aldınız mı?

EMİN ÖNDER: “Kardeşim, ota da b…… da şiir yazılmaz ki” diyen oldu. Kitabın adıyla dalga geçenler: “Ooooo, usul usul aşk heee” diyerek dalgaya alıp magazinleştiren iş çevrem oldu. Ayna şiirim ve Yılan şiirim bir dergi editörünce eleştirildi. Bence o şiirlerimin ayrı bir güzelliği var. “Duyguları çok canlı yaşatıyorsunuz” diyenler var. “Farklı bir tarz” yorumları geldi.  Ayrıca fazla tasvire düşme eleştirileri oldu. Güçlenerek yola devam etme nasip olur inşallah.

ELİF YAVAŞ: Şiirleriniz kitapta toplanınca “Usul Usul Aşk” ismi verilmiş ve gayet güzel. Usul Usul Aşk olmasaydı hangi ismi verirdiniz? Kitap kapak tasarımınızı da kendiniz mi seçtiniz?

EMİN ÖNDER: Kitabıma ikinci isim düşünmedim. Yine bir şiirim adını koyardım herhalde. Kapak tasarımı için yayınevi örnekler sundu. Bunu tercih ettim. Aslında çatlamış kavruk bir topraktan filizlenmiş bir bitki resmi idi. Bu da fena olmadı.

 ELİF YAVAŞ: Balıkesir’i Gönen ilçesinde öykü yarımız Ömer Seyfettin adına düzenlenen etkinlik ve anma günlerini takip edebiliyor musunuz? Gönen’de ikamet eden bir öğretmen olarak günün birinde siz de Ömer Seyfettin gibi öykü türünde eserler vermek ister miydiniz?

EMİN ÖNDER: Takip ediyorum. Bir öyküde yazmıştım etkinlik için. Genç kuşağın mutlaka buluşması gereken önemli bir yazar. İnşallah artan coşkusuyla yıllarca devam eden etkinlikler olur.

ELİF YAVAŞ: Röportaj için teşekkür ediyorum. Bu güzel sohbet ile Balıkesirli öğrencilerim de sizi yakından tanımış olacak. Son bir soru ile röportajımızı bitirelim:

Kendi yetiştirdiğiniz öğrencileriniz günün birinde şiir kitabı yayınlamak isteseler onlara neler önerirdiniz?

EMİN ÖNDER: Çok okumalıyız. Bu yönümüzü hep beslemeliyiz. Kudret için, zenginlik için biriktirmeliyiz. Bunu okuyarak yapacağız.

            DÜNYAKARİ

Seni ben hep rüzgâra karşı düşünürüm

Sana fakir canım kurban olsun hürriyet

Ben şairim şairlerden herhangi biri

Büyük çanlar gibi çınlamalı mısralarım.

                  ( Atilla İlhan )

ELİF YAVAŞ: Güzel bir röportaj oldu, teşekkür ediyorum Emin Bey. İnşallah sizi yakından tanımak isteyen okurlarımız da mutlu olurlar. Yeni bir kitabınızla yeniden görüşmek temennisiyle… Yaşadığım topraklardaki Balıkesir ilinin Gönen ilçesine, Ömer Seyfettin’in hikâyelerine konuk olan güzel ilçemiz Gönen’e selâmlar.

ELİF YAVAŞ: Kitabımı okuyup tanıttığınız için, samimi röportajınız için teşekkür ediyorum.

06 Ağustos 2018 – Pazartesi

Röportajı Hazırlayan - Editör: Elif YAVAŞ