Тавланы алашаракъ туланы,
Аталаны арслан тувгъан уланы
Айгъази, бир чыкъгъан эдинг авлама,
Душманынгдан ата къанынгны давлама.
Авлай туруп, аркъалагъа етгенде,
Уьчюнчю тёбелерден оьтгенде,
Дёртюнчю тёбелеге етгенде,
Шу ёлунгда къонакъларынг рас гелген.
- Ассаламлар болсун сагъа, Айгъази!
Шу ёлунгдан бизин учун къайтсана,
Къонакъларым къайтарды деп айтсана.
- Ва алейкум салам болсун, сиз хош гелдигиз,
Атабызны кёп сюйген къонакълары!
Сизин учун шу ёлумдан къайтайым,
Къонакъларым къайтарды деп айтайым.

Къонакъланы къонакъ уьйге гийирген.
Арадан бираз заман гетгинче,
Атларына ем арпалар тёкгенче,
Атларыны ат къазыгъын къакъгъынча,
Артындан тулаларын иертип,
Тапур-тупур татар атын елитип,
Етип гелген Айгъазини ювугъу:
- Ассаламлар болсун сагъа, Айгъази!
- Ва алейкум салам болсун, къурдашым!
Гелдинг буса, жан къурдашым, бек яхшы!
Ат уьстюнде неге магъа къарайсан?
Андан туруп неге мени сынайсан?!
Гелдинг буса, авуп атдан тюшсене,
Атдан тюшюп, къонакъ уьйге гирсене,
Мени атамны къонакълары гелгенлер,
Шолагъа бир бал ичкилер алайыкъ,
Шолагъа бир тюрлю йыбав салайыкъ!

- Гьайт, Айгъази, мен атымдан тюшмеймен,
Уьч сёзюм бар, ат уьстюнде айтаман,
Шону айтып, алгъасайман, къайтаман:
Атангны яшда оьлтюрген душманынг
Бир бу гече Бавтогъайдан оьтежек -
Бармай къалсанг, оьтюп-чыгъып гетежек;
Эллерден сайлап алгъан аривюнг -
Шону да къызбай бийлер элтежек;
Атангдан къалгъан сагъа къонакълар,
Къоюп гетсенг, олар да айып этежек.

Шону айтып, шо къурдашы къайтгъан сонг,
Айгъази бир олтургъан да, бир тургъан,
Айгъази уьч кюстюнген де, уьч кюсген,
Кюстюнлюкден къонакъ уьйню толтургъан.
Къысгъаракъ къол кесевюн къолгъа алып,
Башлыгъында къарт абайы айлангъан.
Къарт абайы шулай да айтып сейлеген:
- Гьей, балам, неге кюстюн боласан,
Кюстюнлюкге неге башынг саласан?
- Мени абайым, кюстюн болмай не этейим -
Эрниме эр мыйыгъым битгинче,
Авзумдан бир сарилерим гетгинче,
Яш башыма гелип тюшген уьч намус,
Оланы къайсын-бирин кютейим?
Къайсын кютюп, къайсын артгъа къояйым,
Айт чы, абайым, сен айтгъанны этейим:
Атамны яшда оьлтюрген душманым
Бир бу гече Бавтогъайдан оьтежек,
Бармай къалсам, оьтюп - чыгъып гетежек;
Эллерден сайлап алгъан аривюм -
Шону да къызбай бийлер элтежек;
Булар да алай атамдан къалгъан къонакълар,
Къоюп гетсем, олар да айып этежек.

- Бола бусанг, къулум, болат салдыр тёшюнге,
Болмай бусанг, явлукъ байла башынга!
Душман десенг, гюнде бир де ёлугъар,
Арив десенг, ондан да арив табулар.
Бугюн алай атангдан къалгъан къонакълар,
Къонакъланы бугюн ёлгъа салсана,
Олагъа бир гьаракъы-баллар къурсана,
Олагъа бир бал ичкилер берсене,
Уьстюнде аякъ айландырып турсана,
Бал ичкини ортасына етгенде,
Олар сенден къапгъун атлар тилежек.
Къор болгъур къол бычгъынгны къолгъа алып,
Тыгъырыкъны эркинине айланып,
Бир къызбайны тогъасына барсана,
Тогъасланы къыйып-къыйып салсана,
Ичинден эки тору ат алсана,
Шолар булан къонакъланы матап, ёлгъа салсана.
Сонг тар ёлну бяшын сакълай барырсан.
Сени атангны оьлтюрген ол душманынг,
Ол душмандан оьжетли оьч алырсан.

Шолай айтып шону абайы битгенде,
Олагъа бир гьаракъы-баллар къурду, дей.
Олагъа бир бал ичкилер берди, дей,
Уьстюнде аякъ айландыра турду, дей.
Бал ичкини ортасына етгенде,
Олар ондан къапгъун атлар тилеген.
Къор болгъур къол бычгъысын къолгъа алып,
Тыгъырыкъны эркинине айланып,
Бир къызбайны тогъасына барды, дей,
Тогъасланы къыйып-къыйып салды, дей,
Ичинден эки тору ат алды, дей,
Шолар булан къонакъланы матап, ёлгъа салды, дей.

Атлар булан къонакъларын ёллагъан сонг,
Къайтып гелген шол Айгъази уьюне.
Савутларын илген алай чююне.
Айгъази бир ойлай туруп, олтургъан,
Тындырыкълы бар савутун толтургъан.
Тюш болгъанча бал аякъдан бал ичген,
Тюшден сонг алашасын ерлеген,
Чюйлерден савутларын сермеген,
Оьзенлени боюн тутуп тербеген.
- Гьайт, алашам, чабар еринг майдандыр,
Алашаны ат болмагъы тайдандыр,
Бавтогъайны сокъмакълары къайдандыр?

Сюйрем-сюйрем гогаманны гёзю деп,
Бавтогъайны сокъмакълары оьзю деп,
Бавтогъайны сокъмакълары къайда деп,
Сокъмакълагъа мени де алып, гьайда деп,
Гьайдап баргъан сокъмакъланы оьзюне.
Атын буса къыл кишенден кишенлеп,
Барып гирип кёпюр тюпню тюбюне,
Ямучусун бюркеп башгъа, чырмалып,
Айгъази юхлав болуп, ятды, дей.
Аралардан бираз заман гетгенче,
Аралардан уьч-дёрт минут оьтгенче,
Етип гелген Айгъазини душманы.
Айгъазиге ювукъгъа ете туруп,
Дёгерек, ананг оьлгюр, биз къулакъ
Душманны аргъумагъы тартынгъан.
Душманы шулай да айтып сёйлеген:

- Гьайт, эливаш, неге тартын боласан,
Тартынлыкъгъа неге башынг саласан?!
Гече-гюн юрюй къалгъан Бавтогъай,
Шунда чы бир юз минг асгер ёкъ бугъай,
Бу ерлерде юз минг асгер болса да,
Ондан чы мени жаным тартынмай!
Эрнине эр мыйыгъы битмеген.
Къаркъарасы эр санына гирмеген
Шу ерлерде Айгъази де ёкъ бугъай.
Айгъази шу ерлерде болса да,
Ондан чы мени жаным тартынмай!
Болса да, тасмалардай тилермен,
Ятып, къара къанларын ичермен!

Шону айтып шо душманы битгенче,
Айгъази, эки тартып, урду, дей,
Шёшгелеме бир уьстюне барды, дей:
- Гьайт, душманым, гьар ерлерде мен болман!
Гьайт, душманым, гьар ерлерде табулман!
- Вёре, Айгъази, дагъы да урма ярамас -
Осал эркек душманына къарамас!
Магъа бир болагъаны болгъандыр,
Къаркъарамны къыблалагъа бурсана,
Кёкюрекден, дувлап, жанлар чыкъгъынча
Башлыгъымда ясын охуй турсана;
Кёкюрекден, дувлап, жанлар чыкъгъан сонг,
Алмалардай гесип, башым алсана,
Эрним тешип, къанжыгъанга такъсана,
Абайынга савгъат этип бакъсана.

Къаркъарасын къыблалагъа бурду, дей,
Кёкюрекден, дувлап, жанлар чыкъгъынча
Башлыгъында ясын охуй турду, дей;
Кёкюрекден, дувлап, жанлар чыкъгъан сонг,
Алмалардай гесип, башын алды, дей,
Эрнин тешип, къанжыгъагъа такъды, дей,
Абайына савгъат этип бакъды, дей.
- Гьайт, алашам, чабар еринг майдандыр,
Алашаны ат болмагъы тайдандыр,
Къызбай бийни къапулары къайдандыр?!

Сюйрем-сюйрем гогаманны гёзю деп,
Къызбай бийни къапулары оьзю деп,
Къызбай бийни къапулары къайда деп,
Шо сокъмакъгъа мени де алып, гьайда деп,
Барып етген - къапулары бегилген,
Бегилгенни шо Айгъази сюймеген,
Айгъази кюстюн болуп, иелген:
- Биревлер гиев салма тебине,
Мен болмайман шунда гелме эбине!

Айгъази бир аривюне де къычыргъан:
- Гьайт, аривюм, сени артынгдан гелгенмен.
Сени къызбай бийлер элтгенни билгенмен!
Къайда гьали буланы игитлери
Бугюн мени къаршы алдыма чыкъмагъа,
Къылыч уруп, бир-экисин йыкъмагъа?!
Чыкъ чы, аривюм, сени де алып гетейим -
Къызбайлагъа этегеним этейим!
- Гьай! - деп, чыкъгъан Айгъазини аривю, -
Гьайт, Айгъази, жаным сенден къурбан, деп, -
Айтмадыммы, сенсиз ерде турман, деп,
Гьайт, Айгъази, пурманынгдан чыкъман, деп?!

Къагъып ону атны алдына алды, дей,
Ат атылтып, къапусундан чыкъты, дей.
- Гьайт, алашам, чабар еринг майдандыр,
Алашаны ат болмагъы тайдандыр,
Абайымны къапулары къайдандыр?

Сюйрем-сюйрем гоганланы гёзю деп,
Абайымны къапулары оьзю деп,
Абайымны къапулары къайда деп,
Шо къапугъа мени де алып, гьайда деп.
Гьайдап барса, къапулары бегилген.
Айгъази шулай да айтып, къычыргъан:
- Гьайт, абайым, ачылмагъыр къапуланы ачсана.
Ягъылмагъыр шам чырагъынг якъсана,
Бир бурлугъуп, къанжыгъагъа бакъсана,
Гьара, абайым, сагъа душманынгны келлеси.
Бугъар къарап, къангъынчагъа йыла чы,
Шундан уллу сагъа къыйын гелмесин!
Бу да, абайым, болсун, сагъа къуллукъчу,
Тёрде олтуруп, бол чу бугъар буйрукъчу!

- Баракалла болсун сени оьзюнге,
Гёзюнге басып гийген бёркюнге!
Оьзюнг булан тогъа тартгъан эрлени
Юрюмеге къоймажакъсан эркине!
Авуллагъа, хоншулагъа къарасам,
Барысы да "Айгъази!" деп сёйлейлер,
Яш игитге айтгъанындан тоймайлар,
Тенгиримден тенгсиз оьмюр тилейлер.