Adil Yakubov, bir Özbek Türkü ve 1926 yılında doğmuş. O dönemin Sovyetler Birliği'nde babası “milliyetçilik” suçlaması ile kurşuna dizildiğinde yıl 1944'müş. Buna karşın ve henüz 17 yaşındayken İkinci Dünya Savaşı'nda gönüllü olarak Sovyet Ordusu'na katılmış ve görev yapmış. Ordudaki görevi sırasında ilk romanı “Akranlar”ı yazmış ama ona ün kazandıran ilk romanı “Mukaddes”tir.
     Yakubov'un başyapıtı “Uluğ Bey'in Hazinesi” ise sadece Özbek dilinin değil tüm Türk dilinin en önemli romanı diyebiliriz. Günümüze kadar 25 dile çevrilen bu roman Yakubov'u da Türk Dünyasının yaşayan en büyük romancısı yapmaktadırş.
     Uluğ Bey (1393-1449) Timur' un torunu ve Semerkand'ın hakimidir. Ama hükümdarlığı ile değil bilimadamlığı ile bilinir. Uluğ Bey dönemi, Türk tarihinde çok önemli bir yere sahiptir. Onun döneminde Semerkand dünya bilim ve kültürünün çekim merkezi olacaktır.
     Uluğ Bey medresesinin girişinde “İlim öğrenmek erkek-kız bütün Müslümanlara farzdır” hadisi yazılıdır ve onun döneminde kız-erkek birlikte eğitim yapar. Aslında Atatürk'ten 500 yıl önce atılmış bir laik eğitim adımıdır bu.
     Kurduğu rasathane ise dönemin en büyük gözlemevidir ve burada Uluğ Bey ünlü yıldız cetvellerini hazırlar. “Uluğ Bey Ziyci” olarak bilinen bu cetveller astronomi biliminde 400 yıl temel kaynak olarak okutulmuştur. Uluğ Bey'in gözlemlerinin bugünkü değerlere bile çok çok yakın olması onun dehasını ortaya koyar. Sadece astronomi değil matematikte de büyük bir alimdir.
     Kurduğu medrese ve rasathanede iki önemli ismi daha görürüz. Birincisi Bursalı Kadızade-i Rumi'dir. Kadızade büyük bir bilgindir ama aynı zamanda Osmanlı vatandaşıdır ve Şeyh Bedreddin'in de hocasıdır. İkinci önemli isimse Uluğ Bey'in “manevi oğlu” Ali Kuşçu'dur. Ali Kuşçu daha sonra Semerkand'dan İstanbul'a gelecek ve Fatih Sultan Mehmet döneminde Fatih Medreselerinin hocalığını yapacaktır. Astronomi ve matematik alanında sadece döneminin değil sonraki çağların da en önemli isimlerinden biri olacaktır. Kopernik'ten önce güneş merkezli uzay sistemi yine Ali Kuşçu'nun çizimlerinde bulunacaktır!
     Hazinesi” Uluğ Bey ve dönemini anlatan ve tümüyle gerçeklere bağlı kalınarak yazılmış bir tarihi roman.
     ...

 Kaynak: Türk Solu, sayı:261, 30.11.2009