Derviş Hasan birdenbire durdu. Kirli, yırtık yenleriyle alnının terlerini sildi. Sıcak bir haziran güneşi dünyayı sebepsiz bir bela gibi kasıp kavuruyordu. Sabahtan beri işte dört saattir hiç durmadan yürümüştü. Etrafına bakındı: Seyrek, sıska ağaçlı bir orman kenarında idi. Uzakta, Türk mavisi hafif bir sisle boyanmış kat kat dağlar görünüyordu. Köye, kasabaya benzer bir şey gözüne çarpmadı, yolun üst tarafındaki ağaçlara döndü. "Biraz dinlensem..." diye düşündü. Gerçi şu alacalı gölgelerde uzanıp rahat bir uyku çekmek... Hiç de fena değildi. Fakat karnı zil çalıyordu, "öğleden evvel bir köye rast gelirim..." ümidi ile geceyi geçirdiği çoban kulübesinden aç çıkmıştı. Her hâlde yürümeli, bir an evvel bir köye yetişmeliydi! Ama hangi köye? Derviş Hasan bunu asla bilmez, düşünmez, aklına getirmezdi. Otuz senedir, omzunda keşkülü[1], sırtında abası, gönlünde tevekkülü, nereye gittiğini bilmediği yollardan geçmiş, ismini öğrenmediği köylerde misafir kalmıştı. Her yerde ona yiyecek, içecek verirlerdi. Anadolu tekkelerinin kapılan ağzına kadar açıktı. "Huu..." diye girer, isterse haftalarca, aylarca... Ta canı sıkılıncaya kadar kalırdı. Dağın, taşın, nehrin, gölün, ormanın hususi isimleri olur muydu? Onun fikrince köylerin, kasabaların, şehirlerin isimlerine de lüzum yoktu. Hepsi "dünya" demekti. Balık, denizinde nasıl hiçbir konulmuş kanuna tâbi olmadan, rahat rahat yüzerse o da, dünyasında öyle serbest serbest gezerdi. İlkbaharlar, sonbaharlar, yazlar, kışlar tabiatin birer efsanesiydi. Hükümet, kanun, aile, din, ahlak, hâsılı her şey, nazarında, manası olmayan bir takım uydurma latifelerdi. Vücut bir rüya idi. Hayat bir seraptı. Ancak cahiller bu rüya ile seraba aldanırlar, boş yere üzülürlerdi. Hakikat "bir" idi. O da "aşk" idi. Aşkı idrak eden büyük hakikate ermiş; dışarıda görünen, iç dünyasında gizlenen kâinatın, Hakk’ın manasını anlamıştı.

     Derviş Hasan, işte bu erenlerden biriydi. Geniş, kuru omuzlarının üstündeki koca külahlı, çok saçlı başı; beyaz sakallı yanık yüzü; derin, iri, siyah gözleri ona garip bir heybet verirdi. Ne olduğuna dikkat etmediği dünyanın üstünde, bir duman içindeymiş gibi, hiç görmeyerek yaşardı. Aşkı, Allah'ı, hakikati, saadeti, gayesi ruhunda idi. Aşkın haricindeki şeyler onun etrafına toplanmış bir küme Allah’ı anmadan alıkoyma bulutuydu. "Vücut" yoktu. Fakat gayriihtiyarî:

     — Of, dizlerim... dedi.

     Açlık, sıcak, ihtiyarlık üç bin okkalık bir yük gibi sırtına çökmüştü. Şimdi, bir an için, aşkını unutuyor; bu ağır yükün altında ezilen vücudunun varlığını sezer gibi oluyordu. Başı çatlayacak derecede ağrıyor, ayakları titriyor, nefes aldıkça daralmış göğsü acıyordu. Tekrar durduğu yolun ilerisine, gerisine baktı. Ne gelen vardı, ne giden... Gözlerini yere indirince, birtakım hayvan, kağnı izleri gördü. Mutlaka yakında bu izlerin gittiği bir köy, bir kasaba bulunacaktı. Bu tahmin ona teselli verdi.

     Onu sevindirdi. Derin bir "huuu" çekti. Ellerini arkasına bağladı. Yine aşkının hakikatine dalarak, yine etrafını dumanlaştırarak, hiçbir şey görmeden yürümeye başladı. Gitti, gitti. Fakat bu ümit verici izlerle örtülmüş, cehennem gibi sıcak, çöl gibi tozlu yol bitmiyordu. Nefesi, kolları, dizleri kesiliyor; hakikatte "olmayan" vücudunun elemleri, "mevcut olan" ruhunu sıkıyordu. Ömründe ilk defa olmak üzere bir araba düşündü. Bu arabanın yumuşak ipek yastıklı içi kim bilir ne kadar rahattı. Yavaşça, "Ah bir araba olsa..." dedi. Sonra, sırma eyerli bir atı gözünün önüne getirdi. Böyle bir ata binse ufukta göreceği en uzak bir köye yarım saat içinde gidebilirdi. Hayalinden deve katarları, kervan katarları geçti. Açlıktan, sıcaktan, ihtiyarlıktan artık o kadar bitkin bir hâldeydi ki... Gülümsedi; "Bir topal eşek olsa da razıyım ya..." dedi. Sıcak gittikçe kızıyor, yol daha ziyade biçimsizleşiyor, tozlar çoğalıyor, taşların arasında baygın kertenkeleler görünüyordu. Kendine baktı. Tozla örtülmüş çarıklarının eskiliği belli olmuyor, kıllı göğsünden çamurlu terler damlıyordu. Gayret lazımdı. "Yolcu yolunda gerek..." nasihatini hatırladı. Yürüdü, yürüdü, yürüdü, yürüdü... Saatlerce yürüdü. Güneş tam tepeden tekrar ufka doğru inmeye başlamışti. Derviş Hasan, şimdi şehirlerdeki zengin, gövdesini beslemeye düşkün zahitlerin içmeye kıyılamayacak soğuk, berrak sularla serin gölgeli, rahat şadırvanlarda ikindi namazı için abdestlerini tazelemekle meşgul olduklarını düşündü. Onların cehennem azabıyla, cennet hırsıyla daima rahatsız olan ruhlarına mukabil, vücutları ne kadar mesut, ne kadar rahattı. Yürüdü, yürüdü... Yürüdüğü yolda izler gittikçe karışıyordu. Gözlerini kaldırdı, ileriye baktı. Yolun dönemecinde küçük bir tepenin önüne gelmişti. Dönemecin karşısında iki üç çınar ağacı ile bir kurumuş çeşme vardı. Durmadı. Yürüdü. Bu tepenin eteğini dönünce yolu tırmanıp öyle dik, öyle sarp bir yokuş gördü ki... "Vallahi bunu çıkamam!" diye haykırdı. Hemen çömeldi. Açlık, sıcak, ihtiyarlık, sabahtan beri durmadan yürüyen Derviş Hasan'ı azıcık daha isyan ettirecekti. Bu dik yokuş karşısında duyduğu feci ümitsizlik onun arif ruhunu kararttı. Şimdiye kadar eğilmeyen boynunu menfaatperver, dalkavuk, hesapçı bir zahit gibi büktü. Gözlerinden, dışarıda görünen dünyanın hayalini kaplayan aşk dumanı, dudaklarından ariflik tebessümü silindi. Ömründe ilk defa olarak zahitlerin mabuduna yalvarmaya başladı:

     — Allah'ım, bana merhamet et, dedi, açım, ihtiyarım! Karşıma çıkardığın bu yokuşu çıkamayacağım. Bana bir "binecek şey" gönder. Yalnız şu yokuşu aşayım, öbür taraf için seni taciz etmem.

     Sonra, sürüklenerek, kurumuş çeşmenin başındaki çınarların gölgesine gitti:

     — At istemem, araba istemem. Binecek kötü bir şey... Bir topal eşek olsun Allah'ım… Merhamet, merhamet… diye inledi.

     Böyle inlerken, ansızın aczinden, Allah'a karşı yaptığı arsızlıktan utandı. İsyan etti:

     — Allah'ım, benim vücudumu yarattın. Onu ıstıraplarından da sen kurtar! Sana yalvarıyorum, mutlaka bana "bir binecek şey" göndereceksin, üzerine eserini yükleteceğim. Göndermezsen... Senin ağır, senin sefil eserini taşımayacağım. Burada yıkılıp yatacağım. Sana inat, açlıktan, susuzluktan, sıcaktan öleceğim. Sen görücü, bilici, işiticisin. Gökler gözün, kâinat aklın, yokluk kulağındır. İşit… Hem bil ki, bana bir "binecek" göndermezsen, buradan bir yere kımıldamayacağım, gebereceğim. Leşimi kargaların yediğini göreceksin. "Binecek' göndermezsen, Allah'ım, bu yokuşu katiyen çıkmayacağım. Geriye de gitmeyeceğim...

     Hakkını haykırmış bir asi durgunluğuyla mağrurlanarak sustu. Yavaş yavaş gözlerini kapadı. Evet, Allah mutlaka bir "binecek" gönderecekti. Bu, eserini seven merhametli Allah'ın en birinci vazifesiydi.

     Zavallı Derviş Hasan, açlıktan, sıcaktan, ihtiyarlıktan o kadar yorgundu ki... Hemen uyuyuverdi. Yüz yıl kadar uzun süren bir rüya görmeye başladı. Bir şehre vali oluyordu. Saraylar, cariyeler, köleler... Mermer havuzlara koyu yeşil gölgeleri düşen büyük ağaçlı bahçeler, altın işlemeli köşkler, sümbüller, güller... Sazlar, bülbüller, şaraplar, sakiler, sevgililer... Bütün bunların ortasında ateş gibi parlak, ışık gibi hızlı bir cevherden yaratılmış gibi nazik, zarif altın işlemeli eyer örtüsü altında, beyaz, şeffaf bir at kişniyor, tepiniyor, şaha kalkıyordu. Derviş Hasan, bir kolunda sevgililer, öteki kolunda cariyeler, arkasında genç köleler, menekşe, yasemin kokuları, saz, ney sadaları içinde bu küheylana doğru yürüyor, binmeye çalışıyordu. Sevgililer üzengileri tutuyor, cariyeler gemi kasıyor, köleler, koltuklarından kaldırıyorlardı. Tam bineceği zaman küheylan birdenbire döndü; kafasına böyle bir çifte attı ki... Sevgililer, cariyeler, köleler birbirlerine karıştı. Etrafında ne varsa tuzla buz oldu.

* * *


     Gözünü açınca iri bir yörüğün, başında zebani gibi dikilmiş durduğunu gördü:

     — Kalk bakalım derviş baba, bu kadar uyku yetmez mi?

     — Eyvallah oğlum, iyi ki uyandırdın.

     Gülümsedi. Gördüğü rüyanın henüz sönmeyen tadıyla gerindi, doğruldu. Çeşmenin biraz ilerisinde, yüklü, yüksüz birçok atlar, katırlar duruyordu. İşte her şeyi gören, işiten, bilen Allah, istediğini göndermişti. Hem bir tane değil, sürü ile...

     Yörüğe sordu:

     — Nereye gidiyorsunuz, evlat?

     — Kazdağı'na.

     — Ben de oraya...

     Hiç şüphesiz bu yörükler, kendine bir at verirlerdi. Başında sırıtarak dikilen yörüğe baktı. Döndü, tekrar çeşmenin başına baktı. Birçok boş, semerli hayvan vardı. Tam ağzını açacağı vakit yürük dedi ki:

     — Derviş baba, bize bir yardım edeceksin.

     — Ne gibi?

     — Şuracıkta kısraklarımızın biri doğurdu. Doğan tay yokuşu çıkamayacak. Biz de pek yorgunuz. Sen uyumuş, dinlenmişsin. Gel, sevabına şu tayı kucağına al da yokuşun başına kadar çıkarıver.

     Derviş Hasan, gözlerini fal taşı gibi açtı:

     — Ne? diye haykırdı.

     Yörük:

     — Ağır değil, yeni doğdu. Beş altı okka ya gelir, ya gelmez, dedi. Hem yokuşun başına kadar... Haydi, sevabına...

     — Ben sevap filan istemem.

     — Hıyanetlik etme derviş baba, hepimiz Müslümanız. Yapma, din kardeşlerine acı...

     Hiddetinden boğulacak gibi olan Derviş Hasan geldiği tarafı göstererek:

     — Ben Kazdağı'na gitmiyorum. Yolum bu taraf... dedi.

     Ama yörük laf anlayacağa benzemiyordu:

     — Zarar yok derviş baba. Sen tayı yokuşun başına kadar çıkar, sonra yine iner, o tarafa gidersin.

     Derviş Hasan, hiddetinden sanki deli oldu. Sevaba, Müslüman'a, din kardeşlerine sövmeye başladı. Yörük arkadaşlarını çağırdı. Bunlar öyle ağız patırtısına pabuç bırakır takımından değildiler. Derviş Hasan'ın başına üşüştüler; tekme, tokat, döve döve kaldırdılar. Yeni doğan tayı zorla kucağına vererek önlerine kattılar. Derviş Hasan, sırtına, beline, oyluklarına yediği tekmelerin altında büsbütün sersem, hatta "eyvallah" bile diyemeyerek nefes nefese yokuşu tırmandı. Yalnız yeni doğma, ıslak "binecek şey"in ekşi, keskin kokusunu duyarak yüzünü buruşturuyordu. Tepeye çıkınca açlıktan, sıcaktan, ihtiyarlıktan ziyade tayın ağırlığından yorgun yere yıkıldı. Gözlerini göğe, Allah'ın her şeyi gören büyük gözüne dikti. Bu mavi gözün nihayetsiz bakışında "gönderdiğim bineceği beğendin mi?" diye bir ince alay ediş vardı. Derviş Hasan sesini çıkarmadı. Tekrar gözlerini kapadı. Dünya zahitleri tarafından binlerce seneden beri o kadar ibadet, o kadar taleple taciz edilen Allah'ın, şüphesiz artık "istenildiği gibi" değil, "istediği gibi" vermek en haklı bir hikmetiydi. Kabahatin kendisinde olduğunu anladı! Deminki isyanına pişman oldu. Şimdi uzaklaşan yörük hayvanlarının gittikçe derinleşen çıngırak seslerini işitiyor, çıkmayan sesini bu tekdüze çıngıraklara uydurarak "istediği gibi veren"den bir daha "bir şey istemeye tövbe, tövbe, tövbe!" diyordu.

---------------

[1] Keşkül: Dilencilerin kullandığı, sadaka topladığı kap, çanak.

Powered by OrdaSoft!