Türk Edebiyatı dergisinin Nisan sayısı Kırım'daki sözde halk oylamasını ele almış. Kırım Türkçesi ve edebiyatını ele alan yazıların yer aldığı dergide hikâyeden denemeye dolgun bir muhteva var. Dergi her ay olduğu gibi Beşir Ayvazoğlu'nun "Hasbıhal"i ile başlıyor:

     Bildiğiniz gibi, Kırım’da 16 Mart Pazar günü sözüm ona bir referandum yapıldı; bu referanduma göre Kırım halkı, yüzde doksan küsurluk bir oyla Rusya’ya bağlanmak istiyor. Henüz hiçbir ülkenin kabul etmediği bu sonuçla, bu kadim Türk ülkesi yeni bir döneme girmiş oldu. Ruslar, 1783 yılında da Kırım’ı bir oldubittiye getirerek ilhak edivermiş, 1944 yılında ise bütün bir halkı bir gecede hayvan vagonlarına doldurup Sibirya’ya ve Orta Asya steplerine sürmüşlerdi.
     Aslında 1774 yılında Küçük Kaynarca Muahedesi’yle başlayan bu trajik hikâyeyi ve Kırım’ın Türk tarihi ve kültürü açısından ne ifade ettiğini, Kırım menşeli bir ilim adamı olan Doç. Dr. Hakan Kırımlı’yla konuştuk. Bilkent Üniversitesi öğretim üyelerinden olan Kırımlı, arkadaşımız Selçuk Karakılıç’ın sorularını cevaplandırdı.
     Bu yıl, Kırımlı büyük bir düşünür ve reformist olan Gaspıralı İsmail Bey’in de vefatının 100. yılıdır. Bu sebeple, Gaspıralı, UNESCO tarafından bütün dünyada anılmasına karar verilen isimler arasında yer alıyor. Bu büyük adamı Eylül sayımızda geniş olarak değerlendirmeyi planlıyorduk; ancak Kırım’daki gelişmeler dolayısıyla bu sayıda Kırım meselesiyle birlikte Gaspıralı’dan da söz etmeyi doğru bulduk. “Efrâdını câmi ağyârını mâni” bir Gaspıralı yazısını kısa sürede temin etmek mümkün olmadığı için güncelleyip yeniden yazdığım çok eski bir çalışmamı bu sayıda iki parça halinde dikkatinize sunuyorum.
     Prof. Dr. Orhan Söylemez, Kırım Tatar edebiyatından, Cengiz Dağcı’nın eserlerinden ve Sevinç Çokum’un Kırım’ı anlattığı Hilâl Görününce adlı romanından söz ettiği yazısını, Yard. Doç. Dr. Ayşe Yılmaz Balkan’ın Cengiz Dağcı’nın Onlar da İnsandı adlı romanını değerlendirdiği makalesi takip ediyor. Dr. İsa Kocakaplan da, 2011 yılında, Dışişleri Bakanımız Ahmet Davudoğlu’nun girişimiyle Kırım’da toprağa verilen Cengiz Dağcı’nın cenaze töreninde edindiği izlenimlerden yola çıkarak Kırım’ın trajedisini anlattı. Fatih Saylan’ın “Anadolu’dan Kırım’a Türkülerin Söylediği” başlıklı yazısı da herhâlde ilginizi çekecektir.
     Bu sayıya Türkiye dışından Mirjakıp Duvlatov, büyük Kazak şairi Abay’ı; Taner Güçlütük de Prizrenli divan şairi Ömer Lütfi’yi anlattıkları yazılarıyla katkıda bulundular.
     Reyhan İsen, M. Orhan Okay hocamızın kısa bir süre önce aramızdan ayrılan eşi Mübeccel Okay Hanımefendiyle ilgili düşünce ve hatıralarını anlattı. Sezai Coşkun, “Postmodern zamanların menâkıbnâmeleri” dediği mistik romanlara eleştirici bir gözle bakarken, Secaattin Tural, “Şiir Popüler Edebiyatın Neresine Düşer?” sorusuna cevap aradı. Müesser Yeniay da bu sayımıza “Şiir Özerkliği: Necatigil’den İkinci Yeni’ye” başlıklı yazısıyla katkıda bulundu.
     Belki dikkatinizi çekmiştir; Şubat ayı ortalarında TBMM Milli Saraylar Dolmabahçe Sanat Galerisi’nde “Edirne’de Osmanlı Kültüründen Dekoratif Örnekler ve Edirne Sarayı İznik Çinileri” başlığını taşıyan bir sergi açılmıştı. Edirne Valiliği himayesinde düzenlenen bu sergide, çalışmalarını Gülbün Ünver Mesara yönetiminde sürdüren Süheyl Ünver Sanat Atölyesi sanatçılarının Edirne’deki tarihî zenginlikleri klasik sanatlarımızın diliyle günümüze taşıdıkları eserler yer alıyordu. Bu serginin bir bölümü, Rus işgalleri sırasında Edirne Sarayı’ndan sökülüp götürülen ve başka yollarla dünyanın dört bir tarafına dağılan, kısacası yağmalanan İznik çinilerinin peşine düşen Azade Akar’ın mücadelesini yansıtıyordu. Adı geçen atölyenin sanatçıları, Akar’ın tespit ederek fotoğraflarını çektiği çini parçalarını birleştirerek Edirne Sarayı’nın eşsiz çini dünyasını adeta yeniden inşa ettiler. M. Selim Gökçe, “Edirne Sarayı Çinileri Nasıl Yağmalandı?” başlıklı yazısında bu sergiden, çinilerin nasıl yağmalandığından ve Azade Akar’ın mücadelesinden söz ediyor.
     Bu sayımızı Cengizhan Orakçı, Tekin Şener ve Hatice Eğilmez Kaya denemeleriyle; Sevgül Yılmaz ve Recep Şükrü Güngör hikâyeleriyle; Özcan Ünlü, Tarık Özcan, Cafer Keklikçi, İsmail Aykanat, Kalender Yıldız, Ahmet Mahir Pekşen ve Tacettin Şimşek de şiirleriyle zenginleştirdiler.
     Kırkambar’ımız ise her zaman olduğu gibi dopdolu.
     Daha güzel sayılarda buluşmak üzere, muhabbetle...

NOT: Dergimizi, NT ve D&R mağazalarıyla “kitapyurdu. com” başta olmak üzere belli başlı internet kitapçılarından edinebilirsiniz.  &R’da yoksa, talep etmeniz hâlinde getirteceklerdir.

                                                                                                Beşir Ayvazoğlu

YAZILAR
Beşir Ayvazoğlu  HASBIHAL
Konuşan: Selçuk Karakılıç  ‘KIRIM TATARCASI, TÜRK DÜNYASININ ANAHTARIDIR’
Beşir Ayvazoğlu  TÜRK DÜNYASININ BÜYÜK DÜŞÜNÜR VE REFORMİSTİ GASPIRALI İSMAİL BEY
   ‘DİLDE, FİKİRDE, İŞDE BİRLİK’
Orhan Söylemez  AH KIRIM AH!
İsa Kocakaplan  EY BAHTSIZ KIRIM!
Ayşe Yılmaz Balkan  “ONLAR DA İNSANDI”
Fatih Şayhan  ANADOLU’DAN KIRIM’A TÜRKÜLERİN SÖYLEDİĞİ
Taner Güçlütürk  PRİZRENLİ DİVAN ŞAİRİ ÖMER LÜTFÎ
Mirjakıp Duvlatov / Çeviren: ömer Küçükmehmetoğlu  ABAY
Sevgül Yılmaz  İKİNCİ EL HAYAT (hikâye)
Recep Şükrü Güngör  KOKU (hikâye)
Reyhan İsen  ERZURUM’DA BİR İSTANBUL HANIMEFENDİSİ MÜBECCEL OKAY
Sezai Coşkun  POSTMODERN ZAMANLARIN MENÂKIBNÂMELERİ MİSTİK ROMANLAR
Secaattin Tural  ŞİİR POPÜLER EDEBİYATIN NERESİNE DÜŞER?
Cengizhan Orakçı  ŞEHR-İ KALP (deneme)
Müesser Yeniay  ŞİİR ÖZERKLİĞİ: NECATİGİL’DEN İKİNCİ YENİ’YE
Tekin Şener  SÖZE GELENLER VE GELMEYENLER (deneme)
Hatice Eğilmez Kaya  OLVİDO’YA ÖVGÜ (deneme)
M. Selim Gökçe  EDİRNE SARAYI ÇİNİLERİ NASIL YAĞMALANDI?
   KIRKAMBAR

 

ŞİİRLER
Özcan Ünlü  HAYAT BİLGİSİ (şiir)
Tarık Özcan  ŞİİR VE GÜL (şiir)
Cafer Keklikçi  ÜZÜNTÜ TERAZİSİ (şiir)
İsmail Aykanat  SERZENİŞİMDEKİ RENK (şiir)
Kalender Yıldız  LEYLA’YI SEVMEK (şiir)
Ahmet Mahir Pekşen  O ŞEHİRDEN (şiir)
Tacettin Şimşek  İSTANBUL RUBAİLERİ 1 (şiir)