VI. Türk Dünyası Edebiyat Dergileri Kongresi, Avrasya Yazarlar Birliği ve TÜRKSOY’un işbirliğiyle; Eskişehir Valiliği ve Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti’nin ev sahipliğinde, 16-18 Şubat 2014 tarihlerinde Türkiye’nin Eskişehir şehrinde toplanmıştır.

     Kongreye katılan TÜRKSOY Genel Sekreteri DÜSEN KASEİNOV'un konuşması:

     “İsmail Gaspıralı’nın Dilde, “Fikirde İşte Birlik” Öğüdünü Hatırlatarak, Bunun Sözde Kalmaması İçin Somut İşler Yapılmalıyız”
     Altıncısını düzenlediğimiz Türk Dünyası Edebiyat Dergileri Kongresinin açılışında sizleri saygıyla selamlıyorum. Hepiniz hoş geldiniz.
     Öncelikle bu yılki kongrenin gerçekleşmesinde her türlü desteği sağlayan ve bizleri ağırlayan Eskişehir Valiliğine Sayın Valimiz Güngör Azim Tuna’nın şahsında teşekkürlerimi sunarım. Sayın Valimizin başkanlığında Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı, çok yoğun bir mesai yapıyor. Edebiyattan güzel sanatlara, resimden tiyatroya pek çok alanda kültür-sanat buluşmalarına imkan sağlıyor. Bu şekilde bir yandan şehrin kültür hayatı canlanıp, Eskişehir halkının yaşam kalitesi yükselirken, bir yandan da Türk Dünyası birbirine yaklaşıp kültürel bağlarımız güçlenmektedir.
     On altı farklı Türk topluluğunu temsilen otuzdan fazla edebiyat dergisinin katıldığı bugünkü etkinliğimizin Kültür Başkentine yakışan, içerik açısından da, kalıcılık açısından da en faydalı işlerden birisi olduğuna inanıyorum. Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan, İran, Irak, Kosova, Tataristan, Başkurdistan, Karaçay Malkar, Dağıstan, Kırım’dan gelen çok kıymetli yazarlarımıza, edebiyatçılarımıza ve yayın yönetmenlerine ayrı ayrı teşekkürlerimi sunmak istiyorum.
     Altıncı kongre pek çok açıdan öncekilerden farklıdır. Öncelikle bu kongrede Türk Konseyine Üye Ülkelerin Yazarlar Birlikleri arasında işbirliğini kurumsallaştırmaya yönelik ortak bir çatı kuruluşun temellerini atacağız. Sayın Cumhurbaşkanlarımız 23 Ağustos 2012 tarihinde Bişkek’te düzenlenen zirve sırasında manevi dünyamızın zenginliklerinin geliştirilmesine yönelik olarak Yazarlar Birlikleri arasında Türksoy bünyesinde ortak bir yapının kurulmasını kararlaştırmışlardı. Aslında Cumhurbaşkanlarımızın bu kararı, edebiyat alanında yürütülen çalışmalara ne kadar önem verdiklerini gösteriyordu. İnşallah bu Kongrede Cumhurbaşkanlarımızın talimatları doğrultusunda Türk Dili Konuşan Ülkeler Yazarlar Birlikleri Konseyi’nin kuruluşunu gerçekleştireceğiz.
     Saygıdeğer konuklar,
     Kongremizi vefatının 100. yılı münasebetiyle İsmail Gaspıralı’ya ithaf ettik. Kongrenin ana konusu ise küreselleşme ve edebiyat dergiciliği oluşturmaktadır. Şu hususa dikkatinizi çekmek istiyorum. Merhum Gaspıralı İsmail’in bundan yüz elli yıl önce başardığı hususu iletişim ve ulaşımın dünyayı küçük bir köye dönüştürdüğü günümüzde maalesef yapamıyoruz. Türk Dünyasında Gaspıralı’nın Tercüman’ı kadar tanınan, okunan, her kese hitap eden, İstanbul’daki hamal ile Orta asyadaki Çobanı, Kafkasyadaki muallim ile Sibiryadaki ozan’ı birbirine yaklaştıran, tanıştıran, kaynaştıran bir yayın maalesef yoktur. Kongrede, çağımızın ortaya çıkardığı fırsatları ve meydan okumaları tespit edip, engelleri aşmanın yollarını arayacağız. Bu çerçevede kongre katılımcılarına doldurmaları için bir anket formu dağıttık. Yönettiğimiz sorulara katılımcılarımızın vereceği yanıtlar, önümüzdeki dönemde çalışmalarımızın ne yönde şekillenmesi gerektiği konusunda bize kaynak oluşturacaktır.
     Saygıdeğer katılımcılar,
     Burada bulunan pek çok kişi hatırlayacaktır. 2009 yılında İstanbul’da Maltepe Üniversitesi’nde düzenlediğimiz ve merhum Bahtiyar Vahabzade’ye ithaf ettiğimiz “Türk Lehçeleri Arasında Çeviri Atölyesi”nde yaptığım konuşmada çevirmen yetiştirme konusundaki ihtiyaca vurgu yapmıştım. Türk Edebiyatını hala Rusça çeviriler sayesinde takip edebildiğimizi ifade ederek, Rus tercümecilere teşekkür etmiştim. Bu alandaki ihtiyacı da göz önüne sermektedir. Eğer hala birbirimizin edebiyat klasiklerini, çağdaş edebi eserleri yabancı bir dilde okuyorsak, kültürel ortaklığımızı güçlendirmekten nasıl söz edebiliriz. Ülkelerimizde milli eğitim bakanlıkları başta olmak üzere ilgili tüm kurumların türk lehçelerinde edebi çevirler yapacak uzmanlar yetiştirilmesine öncelik vermesi gerekmektedir.
     Saygıdeğer katılımcılar,
     Hepinizi bildiği gibi Türksoy, sanatımıza ve kültürümüze hizmet etmiş ve eşşsiz eserler bırakmış öncü şahsiyetleri yeni nesillere tanıtmak ve eserlerini yaşatmak için anma yılı ilan etmektedir. 2014’de iki büyük ozan adına anma etkinlikleri düzenlenecektir. Türkmenistan’ın Büyük Şairi Mahtumkulu Firaki’nin Doğumunun 290. Yılı ve Kırgızistan’ın Büyük Ozanı Toktogul Satılganov’un Doğumunun 150. Yılı tüm üye ülkelerimizde çeşitli faliyetlerle kutlanacaktır. Çabalarımız sadece farkındalık yaratmak ve dikkat çekmeye yöneliktir. Bu konuda sizler de Mahtumkulu ve Toktogul’un eserlerini yayınlayarak, onları okuyucularınıza daha yakından tanıtarak katkı sunabilirsiniz. İnanıyorum ki, Mahtumkulu ve Toktogul gibi gönül dünyamızın mimarları, ülkelerimizin gurur kaynağı şahsiyetler milli eğitim müfredatımızda da yer bulacaklar ve her kes tarafından tanınacaklardır.
     Tabii ki edebiyatçılarımızı, sanatçılarımızı sadece öldükten sonra değil yaşarken de hatırlanmak ve onlara kıymet vermek gerekmektedir. Bu çerçevede kongremizde her yıl bir yılın edebiyat adamı seçilmekte ve ödüllendirmektedir. Geçen kongrede yılın edebiyat adamı seçilen Tölen Abdik’in seçme eserleri Türkçeye aktarılarak yayınlanmıştır. Ben ünlü romancımıza sağlıklı uzun ömürler diliyor ve kendisini bir kez daha kutluyorum.
     Konuşmama son verirken, İsmail Gaspıralı’nın “dilde, fikirde işte birlik” öğüdünü hatırlatarak, bunun sözde kalmaması için somut işler yapılmak üzere hep birlikte çalışmaya davet ediyor, kongremizin hayırlara vesile olmasını dileğiyle, saygılar sunuyorum.

 

     Büyük Türk düşünürü İsmail Gaspıralı’nın Vefatının 100. Yılı anısına toplanan kongreye, 16 ülkeden önde gelen 33 edebiyat dergisinin genel yayın yönetmeni ve temsilcileri katılmıştır.
     Kongrede; Kazak edebiyatının önde gelen yazarlarından Tölen Abdik’e Türk Dünyasında Yılın Edebiyat Adamı Ödülü  ve Irak Türkmenlerinin yetiştirdiği büyük araştırmacı Ata Terzibaşı’na Türk Dünyası Edebiyatına Hizmet Özel Ödülü takdim edilmiştir.
     Kongre; İsmail Gaspıralı İdealleri ile Yerelden Milliye, Milliden Evrensele Türk Dünyası Edebiyatı ve Küreselleşme ve Edebiyat Dergiciliği konularında yapılan oturumlarla çalışmalarını sürdürmüştür.
 
     Kongre iştirakçileri;
 1.Kongre delegeleri, 23 Ağustos 2012 tarihinde Kırgızistan’ın Başkenti Bişkek’te toplanan Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi İkinci Zirvesi Bildirisinde Cumhurbaşkanlarımızca işaret edilen ve kongre esnasında hayat bulan Türk Dili Konuşan Ülkeler Yazarlar Birliği’nin kurulmasına şahitlik etmekten duydukları büyük heyecanın ve başarı dileklerinin ifade edilmesine,
 2.Eskişehir’de bulundukları süre içerisinde, Türk Dünyası Başkenti etkinliklerinden yakından haberdar olan ve Türk Dünyasının kültürel yakınlaşmasına “kültür başkenti” uygulamasının ne kadar büyük yararlar sağladığını birlikte müşahede eden delegeler, yıl içerisindeki tüm çalışmaları için başta Eskişehir Valisi Güngör Azim Tuna olmak üzere tüm emeği geçenlere şükranlarının bildirilmesine,
 3.Uluslararası Türk Kültür Teşkilatı TÜRKSOY tarafından 2014 yılının Türkmen Şairi Mahtumgulu Firagi yılı ve Kırgız Ozanı Toktogul Satılganov yılı ilan edilmesini memnuniyetle karşılamış, edebiyat dergileri olarak adı geçen şairlerin tanıtılması için yapılacak çalışmalara destek verilmesine,
 4.Vefatının 100.yılı vesilesiyle UNESCO tarafından 2014 yılı anma programına alınan İsmail Gaspıralı’nın hayatı ve eserlerinin tüm dünyada daha iyi tanıtılması için çalışmalar yürütülmesine,
 5.Kongre üyesi dergileri kendi web sitelerinde, Türk Dünyası Edebiyat Dergileri ve yazar kuruluşlarının internet bağlantılarının paylaşılmasına,
 6.Edebiyat dergileri arasındaki ilişkilerin daha da geliştirilmesine, ülkeler arasında dergi mübadelesinin artırılmasına,
 7.Türkiye’nin Yalova şehrinde kurulmakta olan Türk Dünyası Şairler Müzesi çalışmalarının desteklenmesine,
 8.Bu yıl Eskişehir’de devam eden ve 2014 yılında Tataristan’ın başkenti Kazan’a devredilecek olan Türk Dünyası Kültür Başkenti faaliyetlerinin kongre üyesi dergilerde duyurulmasına,
 9.Kıbrıs Türk edebiyatının önde gelen isimlerinden İsmail Bozkurt’un 2014 yılı Türk Dünyasında Yılın Edebiyat Adamı olarak ilan edilmesine,
10.VII. Türk Dünyası Edebiyat Dergileri Kongresinin, imkanlar uygun olduğu takdirde Kazan 2014 Türk Dünyası Kültür Başkenti’nde toplanmasına
     Karar vermişlerdir.
     Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
 1.Akmurat Rejebov Kültür Bakanlığı - Türkmenistan
 2.Ali Akbaş, Kardeş Kalemler Dergisi Genel Yayın Yönetmeni - Türkiye
 3.Asker Doduyev, Mingitau Dergisinin Genel Yayın Yönetmeni - Kabardin-Balkar Cumhuriyeti, RF
 4.Aslan Bayır, Güncel Sanat Dergisi Editörü - Türkiye
 5.Aydarbek Sarmabetov, Kırgızistan Yazarlar Birliği - Kırgızistan
 6.Bahtiyar Aslan, Türk Edebiyatı Dergisi Editörü - Türkiye
 7.Bauryzhan Karagyzuli, Kültür Bakanlığı Edebiyat Portalı
 8.Cumabay Şaştayulı, Kazak Edebiyatı Dergisi Editörü - Kazakistan
 9.Dilaver Osman, Yıldız Dergisi Editörü - Kırım
10.Dövletgeldi Annamuradov, Garagum Dergisi – Türkmenistan
11.Elçin Hüseyinbeyli, Ulduz Dergisi Genel Yayın Yönetmeni - Azerbaycan
12.Elmira Zakirova, Süyünbike Dergisi Genel Yayın Yönetmeni - Tataristan
13.Emel Kaya Gözlü, Turnalar Dergisi Editörü - KKTC
14.Golnesae Ghojogh, Türkmensahra Gazetesi - İran
15.Hüseyin Özbay, Kurgan Dergisi - Türkiye
16.İlfak İbrahimov, Kazan Utları Dergisi Genel Yayın Yönetmeni - Tataristan
17.Khasan Tkhazeplov, Karaçay-Çerkes Yazarlar Birliği
18.Leniyara Selimova, Ümit Kervanı Dergisi Editörü - Kırım
19.Malik Otarbayev, Kazakistan Yazarlar Birliği Başkanı - Kazakistan
20.Mehmet Ömer Kazancı, Kardeşlik Dergisi Genel Yayı Yönetmeni - Irak
21.Mihrican Aylanç, KIBATEK Başkan Yardımcısı, Turnalar Dergisi Editör Yardımcısı
22.Munir Kunafin, Şunkar Dergisi Genel Yayın Yönetmeni - Başkurtistan
23.Nesipbeyt Ait, Altın Tamır Dergisi - Kazakistan
24.Nurlan İssabekov, Altın Tamır Dergisi
25.Nurzhan Kuantaev, Ötüken Dergisi
26.Nürlü Gerbekov, Yazarlar Birliği Temsilcisi - Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti (RF)
27.Oğulmay Semizade, Türkmensahra Gazetesi - İran
28.Omar Sultanov, Canı Alatuu Dergisi Genel Yayın Yönetmeni - Kırgızistan
29.Osman Baş, Kümbet Altında Dergisi Editörü - Türkiye
30.Pervin Nuraliyeva, 525, Gazeta, Gazetesi Editörü - Azerbaycan
31.Rafiz Kurbanov, Yazarlar Birliği Başkanı - Tataristan
32.Rinat Kamalov, Yazarlar Birliği Başkanı - Başkurtistan
33.Ruslan Begen, Kültür Bakanlığı Edebiyat Portalı
34.Reşad Macid, Azerbaycan Yazarlar Birliği ve 525. Gazete
35.Sabir Şaripov, Agidel Dergisi Genel Yayın Yönetmeni - Başkurtistan
36.Serik Sagıntay, Kasım Dergisi Genel Yayın Yönetmeni - Kazakistan
37.Shurat Rizayev, Cihan Edebiyatı Dergisi Editörü - Özbekistan
38.Suragan Rahmetulı, Bayan-Ulgey Yazarlar Birliği Başkanı - Kazakistan
39.Şemsettin Şeker, Türk Düşüncesi Dergisi Editörü - Türkiye
40.Tahir Kahhar, Cahan Adabiyatı Dergisi Editörü - Özbekistan
41.Tanzila Devletberdina, Yazarlar Birliği Başkanı 2.Başkanı - Başkurtistan
42.Todur Zanet, Ana Sözü Dergisi Editörü - Gagauz Yeri
43.Ulugbeg Yesdaulet, Juldız Dergisi Genel Yayın Yönetmeni - Kazakistan
44.Yakup Ömeroğlu, AVRASYA Yazarlar Birliği Başkanı - Türkiye
45.Zamirbet İmanaliev, Alatau Dergisi Sahibi - Kırgızistan
46.Zera Bekirova, Nenekecan Dergisi ve Yeni Dünya Gazetesi Redaktörü - Kırım
47.Zeynel Beksaç, Türkçe’m Dergisi - Kosova